Home » Het laatste pianoconcert van Hans Henkemans

Het laatste pianoconcert van Hans Henkemans

Documentaire over Hans Henkemans – In ontwikkeling

Regie: Harro Henkemans (achterneef van Hans Henkemans)
Camera: Daan Veldhuizen
Producent: Joost Schrickx

Teaser


Teaser ‘Het laatste pianoconcert van Hans Henkemans’ – Vraag een wachtwoord aan.

Filmverhaal

Het derde en laatste pianoconcert van Hans Henkemans roept 25 jaar na zijn dood zeer uiteenlopende herinneringen op bij collega musici, vrienden en familie van de musicus en arts. Dirigent Jac van Steen moest alles uit de kast halen om Hans Henkemans over te halen om het derde pianoconcert uitgevoerd te krijgen, muziekjournalist Melchior Huurdeman was erbij toen de spanningen in aanloop naar de uitvoering bij Henkemans hoog opliepen en goede vriend Ed Spanjaard heeft het stuk op lp nooit beluisterd omdat hij bang was dat het hem zou tegenvallen. Maar over één ding zijn ze het eens: Hans Henkemans, die een van Nederlands grootste pianisten en componisten van de jaren ’50 en ’60 was en die daarna zijn carrière in rook zag opgaan, had een beter lot verdiend.

De in 1913 geboren ‘Johannes’ Henkemans, zoon van architect Andries Henkemans, is een wonderkind die als tweejarige achter de piano kruipt en vanaf zijn achtste begint met componeren. Toch gaat Hans niet naar het conservatorium, maar studeert hij medicijnen omdat zijn vader hem graag arts ziet worden. Vlak voor de oorlog wordt hij dan ernstig ziek en ligt hij drie jaar lang op bed met long tuberculose. In die periode besluit hij zijn hart te volgen en zijn eigen weg te kiezen.

Direct na de oorlog neemt Henkemans de gok en belt hij met zijn tweede pianoconcert onder de arm aan bij de toenmalige dirigent van het Concertgebouworkest, Eduard van Beinum. Van Beinum in enthousiast over de compositie en stelt Henkemans voor om zélf ook de rol van solopianist op zich te nemen. Hiermee wordt zijn internationale carrière als componist en pianist gelanceerd. Henkemans ontwikkelt zich daarna tot een geliefd solist voor alle grote binnenlandse en buitenlandse orkesten. Hij treedt als solist meer dan 60 keer op met het Concertgebouworkest en hij raakt goed bevriend met dirigenten Eduard van Beinum en Bernard Haitink. Henkemans krijgt zelfs zijn eigen parkeerplaats bij het Concertgebouw in Amsterdam. Hij vergaart als pianist internationale roem voor zijn Debussy en Mozart vertolkingen, die allemaal op plaat gezet worden. Meester pianist Krystian Zimerman zou later zeggen dat Henkemans hiermee nieuwe maatstaven voor de pianist vestigde. Hij componeert tijdens zijn leven meer dan 100 composities, voor orkest en strijkorkest, voor diverse solo-instrumenten, vocale stukken en een opera. Hij wint diverse muziekprijzen en wordt bevorderd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau.

Maar dan opeens, in het begin van de jaren ’70, verdwijnt Hans Henkemans geruisloos van het podium. Zijn verzet tegen de Notenkrakers en de nieuwe experimentele muziek van componisten als Peter Schat en Louis Andriessen bezorgt hem het imago ouderwets en elitair te zijn en zijn muziek wordt vanaf dat moment bijna niet meer uitgevoerd. Het Concertgebouworkest en zijn vriend Bernard Haitink hebben daarna zelfs nooit meer één noot gespeeld van zijn muziek. Het is voor Henkemans een groot trauma waarvan hij de rest van zijn leven veel last heeft.

Henkemans stopt als uitvoerend pianist en legt zich naast het componeren toe op zijn tweede passie: de psychiatrie. Als psychotherapeut helpt hij veel collega-musici om te leren omgaan met hun spanningen en angsten, maar zijn eigen fysieke en mentale gezondheid wordt een steeds grotere zorg. Hij leeft al jaren op één long als gevolg van de ziekte tbc, hij kan bijna geen piano meer spelen vanwege artrose in zijn handen en hij lijdt onder zware depressies.

Hans Henkemans in 1990Hans Henkemans lijkt op weg te zijn om te sterven als een miskende en gekwelde ziel, maar dan wordt hij begin jaren negentig herontdekt door een jongere generatie musici, onder wie dirigent Jac van Steen, muziekjournalist Melchior Huurdeman en de wereldberoemde Poolse pianist Krystian Zimerman. Nog één keer leeft Hans Henkemans op en componeert hij zijn derde en meest persoonlijke pianoconcert. Een compositie waarmee Henkemans hoopt voor goed af te rekenen met al zijn frustraties. Het zou een lang en moeizaam proces worden voor Henkemans en zijn echtgenote en als uiteindelijk Krystian Zimerman het pianoconcert niet wil uitvoeren dreigt Hans Henkemans het geloof in zijn eigen compositie kwijt te raken. Toch lukt het dirigent Jac van Steen om samen met het Residentie Orkest, de tachtigjarige Hans Henkemans na een afwezigheid van 25 jaar in 1994 terug te brengen in het Concertgebouw van Amsterdam met zijn derde en laatste pianoconcert. Een jaar later zou hij overlijden.

De rode draad in deze biografische muziekdocumentaire is het ontstaan van Hans Henkemans’ derde pianoconcert, zijn laatste en meest persoonlijke compositie. Hoe kijkt dirigent Jac van Steen terug op die periode dat hij met Henkemans en het Residentie Orkest hieraan werkte? Hoe luistert goede vriend en beheerder van Henkemans’ muzikale nalatenschap, Ed Spanjaard, nu naar het zwaar beladen stuk? Zou de door Henkemans beoogde pianist Krystian Zimerman het stuk misschien toch nog willen spelen? En hoe kijken zijn vroegere aartsrivalen Notenkrakers Reinbert de Leeuw en Louis Andriessen nu naar de door hun verfoeide muziek van Henkemans? Tegelijkertijd horen we hoe Hans Henkemans begin jaren negentig zijn levensverhaal vertelt aan muziekjournalist Melchior Huurdeman en krijgen we een inkijk in de persoonlijke zoektocht van Hans Henkemans naar het wezen van de muziek.

1 Reactie tot nu toe.

  1. We zijn op schema. Naar verwachting is de documentaire eind 2020 klaar.