Oorlogstrauma’s en epigenetica in De Fabriek

Epigenetica
Met zijn korte uitweiding over epigenetica voegde psychiater Bram Bakker een nieuwe dimensie toe aan de toch al zo gelaagde filmavond van 7 mei in Filmtheater de Fabriek in Zaandam. Epigenetica oftewel overerving van traumatische ervaringen. Als je een muis d.m.v. op het juiste moment toegediende stroomstoten afleert om kaas lekker te vinden zullen zijn directe nageslacht en ook generaties die daarna komen eveneens niet verzot zijn op kaas. En als een mens tijdens de oorlog iets traumatisch beleeft zal dat ook zijn genetische weerslag hebben op de volgende generaties.

Traumatische ervaringen
Traumatische ervaringen tijdens de oorlog stonden centraal in beide films die de avond van 7 mei 2019 in De Fabriek vertoond werden. Eerst een korte film gemaakt in het kader van het Zaanse lesproject ‘Monumenten Spreken’. Deze documentaire gaat over de, door ooggetuigen waargenomen, dodelijke represailles van de Duitsers nadat het Verzet in Wormerveer en St. Pancras een brug had opgeblazen. Hiermee wilde het Verzet beletten dat de Duitsers hulptroepen konden aanvoeren om op Tessel de opstand van de Georgiërs neer te slaan. Maar de hiervoor betaalde prijs was onevenredig hoog. De Duitsers executeerden 28 burgers die niets met de aanslag te maken hadden.

De oorlog van mijn vader
En daarna werd de hoofdfilm die ik zelf regisseerde vertoond: ‘De oorlog van mijn vader’. Hierin ontleed ik een executie van vijf burgers op het Kerkplein in Hoorn en onderzoek ik wat dat heeft gedaan met de kinderen die daar destijds naar hebben gekeken, onder wie mijn vader. In de film probeer ik er ook vat op te krijgen, wat dit betekend heeft voor de volgende generaties, voor mijn broer en zus en mijzelf dus. Ik doe hiertoe in de film een aanzet maar kom niet tot concrete duiding.

Psychiater-patiënt-simulatie

Alleen al wat dat betreft was het geweldig dat Bram Bakker aanwezig was en mij die duiding met zijn kennis over de Epigenetica na afloop aanreikte. Maar sowieso leidde zijn aanwezigheid en met name de psychiater-patiënt-simulatie die wij na afloop opvoerden en de geanimeerde interactie met het publiek die daaruit ontstond, tot een waardevolle en boeiende avond.

Memorabel

Terwijl de vele thuisblijvers zagen hoe Liverpool zijn uiterste best deed om de tegen Barcelona opgelopen achterstand goed te maken, deden alle aanwezigen in De Fabriek hun uiterste best er een memorabele avond van te maken.

En dat is volgens mij gelukt.